1003 μ.Χ. 5 Ιουλίου

Γεννήθηκε στην Τραπεζούντα γύρω στο 930 μ.Χ. από εύπορους και ευγενείς γονείς. Λεγόταν Αβράμιος. Ορφάνεψε σε βρεφική ηλικία και τον ανέλαβε μια μοναχή, φίλη της μητέρας του. Όταν ήταν 7 ετών και εκείνη πέθανε, εγκαταστάθηκε στην Κωνσταντινούπολη κοντά σε θείο του και εκεί φοίτησε σε εκλεκτά σχολεία. Εκάρη μοναχός στη μονή του Κυμινά της Βιθυνίας και πήρε το όνομα Αθανάσιος. Εκεί γνώρισε και τον στρατηγό Νικηφόρο Φωκά και έγινε πνευματικός του. Αυτό ήταν αιτία να αποκτήσει φήμη, που τον δυσαρέστησε και το 958 κατέφυγε στον Άθω, όπου παρουσιάστηκε με το όνομα Βαρνάβας. Η ταυτότητά του όμως έγινε γνωστή και ο Νικηφόρος Φωκάς του ζήτησε να τον ακολουθήσει ως ιεροκήρυκας στην Κρήτη. Ο ίδιος εγκατέστησε ομάδες στρατιωτών του για να ενισχυθεί η χριστιανοσύνη στο νησί. Ως δείγμα ευγνωμοσύνης ο Νικηφόρος Φωκάς του έδωσε τεράστιο ποσό χρυσού, με το οποίο έχτισε τη μονή Μεγίστης Λαύρας με κοινοβιακό χαρακτήρα, όπου σκόπευε να πάει και ο ίδιος να μονάσει. Έτσι θεμελιώθηκε η μοναστική αθωνική Πολιτέια το 963. Ως τότε οι μοναχοί ζούσαν περισσότερο αναχωρητικό βίο. Δεν ήθελαν να εγκαταλείψουν αυτόν τον τρόπο ζωής και σκέφτηκαν κάποιοι ακόμη και να τον δολοφονήσουν. Όταν μάλιστα δολοφονήθηκε ο Νικηφόρος Φωκάς, κάποιοι αναχωρητές κατηγόρησαν τον άγιο στον Ιωάννη Τσιμισκή. Εκείνος δεν άκουσε τίποτε και μάλιστα το 972 υπέγραψε και το καταστατικό του Αγίου Όρους σε συνεννόηση με τον άγιο Αθανάσιο. Στη Μονή αυτή έμεινε ο Άγιος Αθανάσιος για σαράντα χρόνια. Κατά τη διάρκεια της επισκευής της εκκλησίας της Θεοτόκου, κατέρρευσε ένα τμήμα του τρούλου του Αγίου Βήματος και τον καταπλάκωσε, με αποτέλεσμα να τον σκοτώσει, μαζί με 6 συνασκητές του.