8 φεβρουαρίου και 8 Ιουνίου

Καταγόταν από τα Ευχάιτα , πόλη 50 περίπου χιλιόμετρα δυτικά της Αμάσειας. Ήταν υψηλόβαθμος του ρωμαϊκού στρατού, με στρατιωτικές διακρίσεις και ζούσε στην Ηράκλεια της Παφλαγονίας. Η φήμη του προκάλεσε το ενδιαφέρον του αυτοκράτορα Λικίνιου, που θέλησε να τον συναντήσει. Τον κάλεσε για να τον τιμήσει. Εκείνος απάντησε πως καλύτερα να πάει ο ίδιος ο αυτοκράτορας και για άλλες υποθέσεις και να φέρει μαζί του τους μεγαλύτερους χρυσούς και ασημένιους θεούς του. Πράγματι έτσι έγινε. Τον υποδέχτηκε ο άγιος με τιμές πάνω σε άλογο στα τείχη της πόλης. Ο Λικίνιος του ζήτησε να θυσιάσουν στους θεούς και ο άγιος του απάντησε πως καλύτερα πριν να πάρει τους θεούς στο σπίτι του. Τους πήρε, τους έκανε κομμάτια και τα μοίρασε στους φτωχούς. Όταν είδε ο Λικίνιος το πολύτιμο κεφάλι της Αρτέμιδας να το κρατάει ένα φτωχός στο δρόμο, διέταξε και συνέλαβαν τον Άγιο, του έδωσαν 700 βουρδουλιές στην πλάτη και 500 στην κοιλιά του. Του έκαιγαν τον λαιμό με τούβλα και κεραμίδια πυρωμένα για επτά μέρες, ύστερα τον σταύρωσαν και του έβγαλαν τα μάτια. Η πόλη είχε πλέον ταραχές και οι κατοικοι εμπόδιζαν τους στρατιώτες να συνεχίσουν. Ο Λικίνιος τότε διέταξε και τον αποκεφάλισαν. Ο άγιος Νικόδημος αναφέρει και άλλα τραγικά βασανιστήρια που δύσκολα λέγονται. Ήταν μόλις 25 ετών. Για αυτό τον λόγο τον κρέμασαν, τον χτύπησαν και τελικά τον έριξαν σε πυρακτωμένη κάμινο, όπου και μαρτύρησε. Το Σάββατο της πρώτης εβδομάδας των νηστειών τιμάται το θαύμα των κολύβων: όταν ο αυτοκράτορας Ιουλιανός διέταξε να αποσυρθούν όλα τα νηστίσιμα φαγητά από την Κωνσταντινούπολη, ώστε οι χριστιανοί να αναγκαστούν να φάνε κρέατα από ειδωλολατρικές θυσίες, ο Άγιος εμφανίστηκε στον αρχιεπίσκοπο Ευδόξιο και του υπέδειξε να βράσουν στάρι για να τραφούν οι πιστοί.