ο Μεγαλομάρτυρας, ο Γαβράς
1098 μ.Χ. 2 Οκτωβρίου
Γεννήθηκε τον 10ο αιώνα μ.Χ. στην κωμόπολη της Χαλδίας Άτρα, από γονείς ευσεβείς και ένδοξους, από τη μεγάλη οικογένεια των βυζαντινών ακριτών Γαβράδων. Ήταν ηγεμόνας του θέματος της Χαλδίας, αυτεξούσιος σε σχέση με τη βυζαντινή εξουσία και δεν τολμούσαν οι αυτοκράτορες λόγω εσωτερικών προβλημάτων να του θέσουν περιορισμούς. Χρημάτισε στρατιωτικός αρχηγός και κυβερνήτης της Τραπεζούντας και αναδείχτηκε υπερασπιστής της Ορθοδόξου πίστεως και προστάτης των πτωχών και των αδυνάτων. Έδιωξε τους Σελτζούκους, όταν κατέλαβαν την Τραπεζούντα το 1074, ανακατέλαβε την Μπαϊπούρτ και την Κολωνία.Το 1089 ο βασιλιάς της Γεωργίας Δαβίδ έφτασε στην Τραπεζούντα και εκεί τον συνέτρψε ο άγιος. Σε μία συμπλοκή με τους Σελτζούκους Τούρκους συνελήφθη αιχμάλωτος και προκειμένου να μην αρνηθεί το Χριστό και την πίστη του, μαρτύρησε με φρικτά βασανιστήρια, στη Θεοδοσιούπολη (Ερζερούμ). Χτίστηκαν ναοί του στην Τραπεζούντα, στην Άτρα την πατρίδα του και στο Δικαίσιμο (Τσεβισλούκ) .Εξω από τον Λαγκαδά υπάρχει μοναστήρι του, με συνδρομές των Ατρινών Ποντίων, οι οποίοι έχουν και σωματείο. Εκτός από πόλη-σύμβολο της γενοκτονίας των Ελλήνων και Αρμενίων χριστιανών της Ανατολίας, το Ερζερούμ έχει ταυτιστεί επίσης μ' ένα από τα τραγικότερα γεγονότα στη Βυζαντινή Ιστορία. Σε κοντινή απόσταση από την πόλη, πραγματοποιήθηκε το 1071 η κοσμοϊστορική μάχη του Ματζικέρτ, μεταξύ Βυζαντινών και Σελτζούκων Τούρκων, που κατέληξε με συντριπτική ήττα του βυζαντινού στρατού, που πολέμησε υπό τις διαταγές του αυτοκράτορα Ρωμανού Δ΄ Διογένη.