Εικόνα του 1375 της Ιεράς Μονής Διονυσίου Αγίου Όρους. Δωρεά Αλέξιου Γ’ Μεγαλοκομνηνού.

Ο Άγιος Ευγένιος, νεοσύλλεκτος στον ρωμαϊκό στρατό (τήρων), καταγόταν από το χωριό Χουμιλάλ της Αμασείας. Από την ίδια περιοχή ήταν και ο ανιψιός του, ο μάρτυρας Βασιλίσκος. Όταν οδηγήθηκε σε δίκη, ομολόγησε με θάρρος την πίστη του. Αρνήθηκε να θυσιάσει στα είδωλα και μάλιστα κατέστρεψε το ξύλινο άγαλμα της θεάς Ρέας, που βρισκόταν στις όχθες του ποταμού Ίρι στην Αμάσεια. Για αυτό τον λόγο τον κρέμασαν, τον χτύπησαν και τελικά τον έριξαν σε πυρακτωμένη κάμινο, όπου και μαρτύρησε. Το Σάββατο της πρώτης εβδομάδας των νηστειών τιμάται το θαύμα των κολύβων: όταν ο αυτοκράτορας Ιουλιανός διέταξε να αποσυρθούν όλα τα νηστίσιμα φαγητά από την Κωνσταντινούπολη, ώστε οι χριστιανοί να αναγκαστούν να φάνε κρέατα από ειδωλολατρικές θυσίες, ο Άγιος εμφανίστηκε στον αρχιεπίσκοπο Ευδόξιο και του υπέδειξε να βράσουν στάρι για να τραφούν οι πιστοί.